Visie op relatietherapie

Relatietherapie is een vak apart. Niet iedere psycholoog of psychotherapeut is na zijn algemene opleiding meteen geschikt als relatietherapeut. Wij vinden dan ook dat een relatietherapeut specifiek moet zijn opgeleid in het vak.

Zelf volgden wij onze opleiding bij ervaren Nederlandse en Amerikaanse opleiders. De visie die we ons in de loop van de jaren eigen hebben gemaakt is mede gebaseerd op inzichten uit de Gestalttherapie, Emotionally-Focussed Therapy (die op zichzelf ook voor een groot deel gebaseerd is op de Gestalttherapie) en op onderzoeksresultaten van John Gottman.

Hieronder vermelden we een aantal van onze belangrijkste uitgangspunten.

Een relatie gaat niet vanzelf

Een waarheid als een koe, zul je misschien denken. Maar in de praktijk komen we nogal eens tegen dat mensen denken dat een relatie die niet vanzelf meer soepel verloopt, zijn langste tijd gehad heeft. Niets is wat ons betreft minder waar. Een relatie vraagt regelmatig zorg en aandacht. Net zoals heel veel zaken, die voortdurend ´in bedrijf´zijn. Iedereen vindt het heel normaal om zijn auto regelmatig een onderhoudsbeurt te geven. Dat zou ook voor relaties moeten gelden. Collega´s spreken dan ook wel van een relatie-APK.

Vastgelopen patronen of strategieën

Elke mens ontwikkelt in zijn leven patronen of strategieën, ook wel ”scripts” genaamd. Patronen hebben echter een beperkte houdbaarheidsdatum: als de situatie verandert moeten deze leefpatronen aangepast of soms zelfs compleet vernieuwd worden. Zoals we dat in de Gestalttherapie noemen is er dan ”creatieve aanpassing” nodig.

Aanpassen is echter niet eenvoudig en gebeurt dan ook meestal niet altijd vanzelf en al helemaal niet onder stress. Want onder spanning gaat een mens logischerwijs vooral doen waar hij goed in is.  En uiteraard is iedereen het beste in het oude ingetrainde patroon! Als juist dat patroon echter de oorzaak is van de problemen, levert dat nog meer problemen op.
Dat is vaak een reden waarom mensen na ingrijpende gebeurtenissen (life-events) vast kunnen lopen of in een crisis kunnen raken.

Bij stellen is dat ook het geval. Het ingewikkelde bij stellen is echter dat niet alleen elke partner een of meer eigen patronen heeft, maar dat die patronen ook op elkaar ingrijpen. En soms precies verkeerd: onder stress kan bv de ene partner zich terug gaan trekken, terwijl de andere dan juist schreeuwend behoefte heeft aan contact. Of de een wordt onder stress een echte controlfreak, terwijl de ander dan juist extra behoefte heeft aan vrijheid en flexibiliteit.

In onze relatietherapie onderzoeken wij samen met de clienten de patronen, die de problemen veroorzaken. We trainen het ”gewaarzijn”, waardoor ze eerder opmerken wat er gebeurt, zowel in zichzelf als tussen hen. Soms is het je- realiseren-wat-er-gebeurt voldoende om te veranderen. Soms echter zijn inzicht en gewaarzijn niet voldoende. Dan gaan we gaan op zoek naar wat de noodzakelijke creatieve aanpassing blokkeert en zoeken we wegen om die blokkades op te heffen. Soms kan dat in de relatietherapie, soms is er dan eerst individuele therapie nodig.

De contactcirkel

In navolging van onze opleiders Bob en Rita Resnick zijn we ervan overtuigd dat er binnen een relatie in afwisseling verschillende vormen van contact nodig is om de relatie goed te laten verlopen. Bij stellen die vastlopen zijn vaak één of meer van die contactvormen niet of nauwelijks aanwezig. We onderscheiden 4 contactvormen:

1. dagelijks contact: belangstelling voor elkaar (”hoe was je dag?”), praktische afstemming en afspraken, een knuffel of zoen bij het weggaan of thuiskomen;

2. intiem contact, waarbij elk zich bloot kan geven, zowel figuurlijk in een intiem gesprek, als letterlijk bij sexualiteit;

3. het ”samenvloeien”: (confluentie) op elkaar afgestemd zijn zonder dat er veel woorden uitgewisseld worden; je automatisch richten op het ”samen” en niet zozeer op jezelf;

4. contact met jezelf:  je regelmatig terugtrekken op jezelf om even weer waar te nemen wat je zelf wilt en voelt; maar ook: tijd doorbrengen met eigen vrienden; bezig zijn met je eigen ontwikkeling; kortom je regelmatig herijken op jezelf.

Het ingewikkelde van een relatie is nu dat de behoefte van partners om van de ene contactvorm naar de ander te gaan (het contactritme) vaak niet synchroon loopt.  Dus terwijl bv de ene nog graag samen wil blijven, heeft de ander behoefte om zich even terug te trekken. Dan kan er ruzie nodig zijn om je los te trekken uit het ”samen”, wat door de achterblijvende partner als verraad kan worden opgevat.

Naast de problemen rondom het contactritme kan ook een gebrek aan (afwisseling van) één van deze 4 contactvormen tot problemen leiden: sleur, oppervlakkigheid, een gevoel van alleen staan in de relatie  of juist het gevoel geclaimd te worden. De bekende ”symbiose” is een voortduring van het ”samengevoel”, de confluentie.

In onze relatietherapie geven we uitleg over deze 4 contactvormen en onderzoeken we hoe het binnen de relatie met de tijd en aandacht voor elke vorm gesteld is.
Relatietest: op basis van dit uitgangspunt hebben we een relatietest ontwikkeld. Deze kun je hier doen.

Hechtingspatronen

Hechtingspatronen spelen daarbij een aparte rol: de mate van veilige of onveilige hechting in de jeugd is van grote invloed op het vermogen  tot zowel vertrouwen als vergeving bij het schenden van dat vertrouwen  in alle volgende intieme relaties.
Maar ook een onveilige hechting aan de partner, door bv schending van dat vertrouwen in het prille begin van de relatie, kan een hele relatie doorwerken.

Hechtingsproblemen ontstaan m.i. als de contactcirkel niet goed doorlopen wordt. Dat begint in feite al met de geboorte: moeder en kind beginnen letterlijk in de fase van het samenvloeien en vormen een letterlijke symbiose. De geboorte is in principe een natuurlijk moment om dat fysieke samenvloeien te verbreken. Als het goed is, zijn zowel moeder en kind daar ook echt aan toe. Een vroeggeboorte kan dan ook traumatisch werken, zeker als een kind daarna de couveuse in moet. Het bekende ”kangoeroeen” is daarom ook zo belangrijk.
Maar ook in een volwassen relatie kan het ontzettend pijnlijk en als traumatisch ervaren worden als het samengevoel / de confluentie op ongewenste wijze verbroken wordt. Zeker als die confluentie lange tijd niet afgewisseld werd en inmiddels tot symbiose was uitgegroeid. De verlaten partners kunnen het gevoel krijgen dat ze gek worden en extreem heftig gedrag gaan vertonen, vergelijkbaar met een onveilig gehecht kind. Belangrijk is dan hen te leren de basis terug te vinden in zichzelf en hen te ondersteunen om op eigen benen te gaan staan.

Veiligheid in een relatie is belangrijk. Nog belangrijker is echter dat je die veiligheid in jezelf zoekt en vindt. Alleen als beide partners ook goed op eigen benen kunnen staan, ontstaat er een veilige, volwassen relatie. Het is fijn als je partner je veiligheid geeft; het is echter niet goed als je daardoor niet meer die veiligheid in jezelf opzoekt. Je partner wordt dan eerder een soort vader of moeder en dat levert binnen de kortste keren weer andere problemen op.

Zowel vrouw- als manvriendelijke therapie

De meeste therapieen zijn wel vrouwvriendelijk, maar niet altijd zo man-vriendelijk. In therapie wordt namelijk vaak veel gepraat en veel mannen houden niet zo van praten, zeker niet over gevoelens. Ze zoeken het contact eerder nog-verbaal en fysiek dan met woorden. Ze vinden het vaak prettig om een samengevoel te ervaren, zonder dat zo nodig alles benoemd hoeft te worden. Het is voor hen vaak voldoende, als hun partner in de buurt is en de sfeer goed aanvoelt.

Vrouwen daarentegen gaan praten als ze het gevoel hebben dat hun man zich afgesloten heeft. De inhoud is vaak niet eens zo belangrijk. Ze steken als het ware met woorden een hand uit om contact te maken. Vrouwen kunnen ook onzeker worden als datgene wat ze ervaren niet ook door woorden bevestigd wordt.

We zijn er van overtuigd dat de mannelijke manier van communiceren net zo veel waarde heeft als de vrouwelijke. En zoals mannen iets kunnen leren van de vrouwelijke wijze van communicatie, zo kunnen vrouwen iets leren van de mannen.
De vrouwelijke manier van contact maken wordt in therapie altijd al veel gebezigd. Daarom zijn we voortdurend op zoek naar manieren van werken die meer aansluiten bij mannen. Fysieke oefeningen, huiswerk waarbij minder gepraat maar meer gedaan moet worden, aandacht voor de non-verbale communicatie van de man, gelijkwaardig stellen van verbaal en sexueel contact zijn daar voorbeelden van.

Voor vragen over onze relatietherapie  of aanmelding kun je telefonisch of per email contact met ons opnemen. Op ons blog kun je meer lezen over onze ervaringen en visie: http://www.relatietherapie-nijmegen.nl/blog//. Wekelijks komt hier een nieuwe post bij.